Saklı Limandan Hikayeler :

Yenikapı'nın Batıkları

2004 yılında İstanbul Arkeoloji Müzeleri, kentin en önemli ulaşım projelerinden biri olan Marmaray –Metro projeleri kapsamında Yenikapı’da büyük bir kurtarma kazısına başladı. İstanbul’un tarihinde ilk kez Bizans limanlarından birinde arkeolojik kazılar yapılıyordu. Kazılar başladığında kentin içine doğru uzanan Lykos (Bayrampaşa) Deresi’nin ağzına kurulmuş bu antik limanın bizlere neler sunacağı bilinmiyordu. Toplam 58.000 m2’nin üzerindeki kazı alanında ilk olarak Osmanlı izlerine rastlandı. Ardından günümüz deniz seviyesinden sadece 1 metre aşağıda Konstantinopolis’in en önemli ve antik dünyanın bilinen en büyük limanlarından birine, Theodosius Limanı’na ulaşıldı.

Halen devam eden kazılarda kent yaşamına dair ipuçları sunan sayısız küçük buluntu ve mimari eser ortaya çıktı. Ayrıca ahşap ve halat parçalarına, 2005 yılında da beklenmedik bir buluntuya, bir gemi batığına rastlandı. Araştırma alanı genişletilirken 5. ve 11. yüzyıllar arasına tarihlenen toplam 37 gemi gün ışığına çıkarıldı. Buluntular arasında çok iyi korunmuş büyük ve küçük ticari gemiler ile bugüne kadar ilk kez rastlanan Orta ve Geç Bizans dönemine ait kürekli kadırgalar yer alıyor. Yenikapı batıkları bugün toplu olarak ele geçmiş en büyük tekne koleksiyonunu oluşturuyor.

Deniz seviyesinin 6,3 m. altında ise arkeologları yeni bir sürpriz bekliyordu: İstanbul’un en eski yerleşik topluluğu. Günümüzden 8000 yıl öncesine tarihlenen bu Neolitik yerleşim, İstanbul’un tarih yazımını değiştirecek nitelikteydi. Bunun birkaç metre altında ise binlerce yıl önce burada yaşamış ilk İstanbulluların ayak izlerine ulaşıldı.

Kesintisiz devam eden kazılar onuncu yılına girerken artık bu kente dair birçok yeni bilgiye sahibiz. Yenikapı’dan çıkan buluntular ve bilimsel araştırmalar ışığında oluşturulan bu sergi, hem kentin ilk sakinlerinden bugüne uzanan bir kesit sunuyor, hem de kargoları ile bulunan dört batık üzerinden Konstantinopolis’in ticaret, denizcilik, gemi inşa teknolojisi ve günlük hayatına dair çok boyutlu bir bakış sağlıyor.

İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Koç Vakfı, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi ve Koç Üniversitesi Yayınları ortak yayınıdır.

İÇİNDEKİLER

Sunuş / Ömer M. Koç

Önsöz / Zeynep Kızıltan

MAKALELER

Yenikapı Kazıları Ve İstanbul’un Antikçağ Ticareti / Rahmi Asal

Bizans Dönemi Konstantinopolis Limanları / Paul Magdalino

Arkaik, Klasik Ve Erken Helenistik Dönemlerde Yenikapı Limanı / Öğül Emre Öncü

Yenikapı Batıkları Ve Batıkların Gemi Yapımı Araştırmalarına Katkısı / Cemal Pulak, Rebecca Ingram, Michael Jones, Sheila Matthews

Gemi Arkeolojisinde Yeni Bir Milat: Yenikapı Batıkları Projesi / Ufuk Kocabaş, Işıl Özsait Kocabaş

Yenikapı 12 Teknesinin Yüzyıllar Süren Yolculuğu / Işıl Özsait Kocabaş

Yenikapı 3: Geçmişi Taşıyan Bir Ticaret Gemisi / Ayşegül Çetiner

Antakya’dan Theodosius Limanı’na Ulaşan Sikkeler I. İustinianus Dönemi Bronz Sikke Definesi / Sedat Öztopbaş

KATALOG

Neolitik Dönem / Mehmet Ali Polat

Yunan Ve Roma Dönemi / Öğül Emre Öncü

Bizans Dönemi / Öğül Emre Öncü, Mehmet Ali Polat, Sırrı

Yenikapı Batıkları Toplu Sikke Buluntuları / Sedat Öztopbaş

Metro ve Marmaray Kazılarında Bulunan Hayvan İskeletleri Kalıntıları / Vedat Onar

Osmanlı Dönemi / Nilüfer Aydın

YK 35 / Mehmet Ali Polat

YK 3 / Gülcan Kongaz, Feza Demirkök, Özlem Korkmaz Kömürcü

YK 12 / Asuman Denker, Feza Demirkök, Gülcan Kongaz, Mine Kiraz, Özlem Korkmaz Kömürcü, Tuğçe Akbaytogan

YK 1 / Asuman Denker, Feza Demirkök, Mine Kiraz, Tuğçe Akbaytogan

Kaynakça

BENZER KİTAPLAR