Pasif Devrim :

İslami Muhalefetin Düzenle Bütünleşmesi, 3. Baskı

  • KATEGORİ:Siyaset Bilimi, Sosyoloji
  • SAYFA SAYISI: 291
  • ÖLÇÜ: 16.5 x 24 cm.
  • BASKI: İstanbul, Mart 2014
  • ISBN: 978-605-5250-29-4
  • FİYAT:28 TL

Pasif Devrim İstanbul’un bir zamanlar radikal Müslüman ilçelerinden Sultanbeyli’nin “ılımlı İslam”a dönüşümünü anlatıyor. Sultanbeyli mahallesindeki hayatın zengin bir etnografisini sunan bu kitap İslami aktivistlerin nasıl örgütlendiklerini, 28 Şubat sürecinde nasıl geri çekildiklerini ve AKP tarafından nasıl massedildiklerini anlatıyor. Cihan Tuğal radikal bir hareketin sisteme massedilişinin basitçe tarihsel eğilimlerin ve tüm dünyadaki gidişatın kaçınılmaz bir sonucu değil, olumsal mücadelelerin bir getirisi olduğunu iddia ediyor. Tuğal gözlemlerini Mısır ve İran örnekleriyle de karşılaştırarak Türkiye örneğini genel tarihsel bir bağlama da oturtuyor ve İslami politikaların neden başka yerlerdeki laik kapitalizmlere benzer bir şekilde entegre olmadığı sorusunun yanıtını arıyor.

AKP’nin aklığı nereden geliyor? Bu partiyi, kapitalizmi doğallaştıramamış diğer merkez partilerden farklı kılan ne? Cevap, partinin unutmak istiyor göründüğü geçmişinde yatıyor. AKP, örgütçülük anlayışıyla, kadrolarıyla ve kısmen de kullandığı dille, Türkiye’de 1980’lerden sonra kapitalizme tek kitlesel direniş noktası olan İslamcılığın sistem tarafından massedilmesini sağladı. Gerçek başarısı bu. Böylesi bir massedilmeyi karşılayacak en uygun kavram ise Marksist düşünür Antonio Gramsci’nin geliştirdiği “pasif devrim” kavramıdır. Tuğal çözümlemesinin merkezine bu kavramı alarak, Ak Parti hükümeti döneminde belirleyici olanın kapitalizmin doğallaşması olduğunu, bunun ana motorunun ise AKP olduğunu söylüyor. Ak Parti’nin demokrasi ve İslamiyet gibi konularla ilişkisi bu çerçeve etrafında değerlendirildiğinde önümüze daha kışkırtıcı tahliller çıkıyor. “Laik elitlerin yönetimi esnasında bir aldanma olarak görülebilecek kısmi düzelmeler, dindarlar yönetimde olunca derin bir hikmetin yansımaları olarak kabul ediliyor" diyen Tuğal'ın sözleriyle, “Türkiye’de laik kapitalizmin hegemonik hale gelebilmesi, yani kitlelerin rızasını kazanması, ancak İslamcılığın yarattığı mobilizasyon sayesinde gerçekleşebildi. Türkiye’nin laik yöneticileri, bu rızayı İslamiyet’in desteği olmadan sağlamakta aciz kalmışlardır.”

İÇİNDEKİLER

İçindekiler
Teşekkür 11

Giriş 13
Ilımlı İslam: Kendiliğinden Aklileşme mi, Hegemonyacı Strateji mi? 15
Laiklik Karşıtı Muhalefetin Massedilmesi 17
İslamcılığın Etnografyası 23
Kitabın Haritası 26

Birinci Kısım
İslami Hareketin Kavramsallaştırılması

Birinci Bölüm
Bir Hegemonyacı Siyaset Teorisine Doğru 31
İslami Siyaset İncelemelerindeki Modeller 31
Şarkiyatçılık ve Modernleşme Teorisi 31
Siyasal İktisat 32
Toplumsal Hareket İncelemeleri ve Kurumsalcılık 33
Modernlik ve Sivil Toplum 35
Alternatif Bir İzaha Doğru 36
Hegemonya Analizine Yeniden Bakış 37
Siyasal Toplum 39
Sivil Toplum 43
Pasif Devrim: Hegemonyanın Yeniden Üretiminin Dinamikleri 46
Özet: Devlet, Sivil Toplum ve Siyasal Toplum 47

İkinci Bölüm
Türkiye’de Hegemonyanın Kuruluşu Olarak İslamileşme 51
Laik Hegemonya ve Onun Organik Krizi 51
Parti Yapısı 51
Atatürk’ün Karizmasının Rutinleşmesinden Popülist Liderlerin Doğuşuna 52
Ulus İnşası 53
Resmi İslamın Diyalojik Gelişimi 54
Kentçi Elitizm ve Popülist Tavizler: Çağdaş Uygarlığa Erişme Projesi 55
Neoliberalleşme 56
Krize Yanıt: İslamcılık 56
İslamcı İktidar ve 28 Şubat Askeri Müdahalesi 57
Kitle Siyaseti ile Karizmanın Evliliği 61
İslamcılar ve Ulus 62
Tevhidi Din 63
Kent Uzamının İslamcılarca Devralınması 64
Ahlakçı Popülizm mi, İslamcı Sermaye mi? 64
İslamcılığın Massedilmesi 66
Ehlileştirilmiş Liderlik 66
Profesyonelleşme ve Karizma 66
Küreselleşmecilikle Milliyetçiliğin Birleştirilmesi 67
Muhafazakâr Din ile İslamileşme Arasında Gidip Gelme 68
Modern Uzamın İslami Tarzda Yeniden İnşa Edilmesi 69
Kutsallaştırılmış Neoliberalleşme 69

İkinci Kısım
Siyasal Toplum ile Sivil Toplumun Kopuşu

Üçüncü Bölüm
Tevhidi Siyasal Toplum Çabaları 73
İslamcı Hareketin Ana Akımlaştırılması 74
Refah Partisi, İslamileşme ve Kitle Seferberliği 74
Radikal İslami Gruplar 76
Partisiz Sokak Eylemleri 81
Radikallerin Refah Partisi’nde Massedilmeleri 89
Sultanbeyli’de İslamcı ve Laik Otorite 92
Sol Alternatifin Yenilgisi 92
İslamcı Popülizm ve İkili İktidar 94
Çağdaş Uygarlığa Eriştirme Misyonu ile Meşruiyet Arasında Devlet 100
Ümmet mi, Millet mi? 105
İslami Beynelmilelcilik (Ümmetçilik) ile Milliyetçilik Arasında 105
Milliyetçi Sömürü Eleştirisi 107
Türk-Kürt Bölünmesi 109

Dördüncü Bölüm
Tevhidi Sivil Toplumun Kuruluşu ve Dağılışı 113
Günlük Yaşamın İslamileştirilmesi 113
İslamileşmeden Önce ve Sonra Hayat 113
İslamcı Müdahalelere Karşı Günlük Hayattaki Direniş 118
İslamcılığın Melezleşmesi 120
Kent Uzamının İslami Üretimi 124
İlçenin Kuruluşu: İslamcıların Kalesi 124
Beden Siyaseti ve Uzamsal Semboller 127
Arazi, Mülkiyet ve Cemaat 129
Radikalizm ile Piyasa Arasında 133
Halkın Örgütsüzlüğü 137
“Adil Düzen”: Geçici Bir Çözüm 145
İslamcı Sermaye Birikimi Stratejisi 147

Üçüncü Kısım
Siyasal Toplum ile Sivil Toplumun Birleşmesi

Beşinci Bölüm
Modern İslami Siyasal Toplumun Ortaya Çıkışı 153
İslamcı Stratejilerin Massedilmesi 153
İslamcıların ve Merkez Sağcıların AKP Tarafından Özümsenmesi 154
Kitle Seferberliğinin Kırılması ve Seferberlikten Artakalanlar 158
İslami Muhalefet 164
Yeni Radikalizm Modelleri Arayışı 167
Değişen Otorite Yapı ve Söylemleri 174
Suçlama Oyunu 174
Otoritenin Profesyonelleşmesi 176
Kalıcı Sihir: Erdoğan’ın Karizması 178
Ümmetçiliğin Milliyetçilik ve Batı Hegemonyasınca Massedilmesi 182
Batı’ya Dair Değişen Algılar 182
AKP’nin Batı Yanlısı Politikalarının Meşrulaştırılması 184
Kürt Sorununun Kızışması 187

Altıncı Bölüm
Modern İslami Sivil Toplumun Zaferi 195
İhtilaflı Sekülerleşme 195
Tepedeki Kurumların İslamileşmesi,
Günlük Hayatın ve Kenardaki Kurumların Gayri İslamileşmesi 196
Tarikatlar Arasında Dini Faaliyetin Değişen Niteliği 201
Elitlerin Yaşamının İslamileşmesi 206
Moleküler Kentleşme 208
Modern Kent Uzamının Yaratılması 208
Toplumsal Cinsiyet Alanındaki Dönüşüm 212
Hemşehrilik Kimliği 215
Kapitalizmin Doğallaştırılması 217
Özelleştirmenin, İşin ve “Ekonomi”nin Zaferi 218
Hayatın Değişen Temposu 225
Doğallaşmanın Sınırları ve Çelişkileri 227
Halkın Örgütsüzlüğünün Kalıcılığı 229

Sonuç
Karşılaştırmalı Perspektiften İslami Hegemonya 233
Türkiye: Ortadoğu’nun Pasif Devrimi 234
Sivil Toplumun Massedilmesi 241
Mısır: Engellenen Pasif Devrim 248
İran: Başarısız Pasif Devrim 253
Siyaseti Yeniden Devreye Sokmak 260

Kaynakça 261
Dizin 279

BENZER KİTAPLAR